N-nitrozodimetilamin (NDMA)

1 görüntülenme

N-nitrozodimetilamin (NDMA; İngilizce N-nitrosodimethylamine), nitrozaminler grubundan, suyla karışabilen küçük bir organik bileşiktir. Su kaynaklarına endüstriyel kirlenmeyle girebildiği gibi, içme suyu ve atık su arıtımında azot içeren organik maddelerin dezenfektanlarla tepkimesi sonucunda da oluşabilir. Özellikle kloraminasyonla ilişkili olması, NDMA’yı yalnızca ham su kirleticisi değil, arıtma ve dağıtım sırasında oluşabilen bir dezenfeksiyon yan ürünü olarak da önemli kılar.[1][2]

NDMA yönetiminde oluşmuş bileşiğin giderilmesi ile onu oluşturabilecek öncüllerin azaltılması farklı hedeflerdir. Ham suda düşük NDMA bulunması, sonradan oluşum olmayacağını; bir prosesin öncülleri azaltması ise mevcut NDMA’yı aynı ölçüde gidereceğini göstermez. Bu nedenle değerlendirme, kaynak suyundan tüketim noktasına kadar uzanan bir yaklaşım gerektirir.[4][7]

Deney hayvanlarındaki kanserojenlik bulguları, resmî sağlık değerlendirmelerinin temelini oluşturur. Bununla birlikte bir ölçümün sağlık açısından anlamı; konsantrasyon, maruziyet süresi, kullanılan değerlendirme modeli ve ilgili ülkenin kılavuz sistemiyle birlikte ele alınmalıdır.[2][12]

Kimyasal kimlik ve çevresel taşınım

NDMA’nın molekül formülü C2H6N2O, molar kütlesi 74,08 g/mol ve CAS numarası 62-75-9’dur. Nitrozamin yapısında, iki metil grubu taşıyan azota bağlı bir nitrozo grubu bulunur. Saf maddenin özellikleri ile içme suyundaki çok düşük derişimli çözeltisinin davranışı birbirinden ayrılmalıdır: saf NDMA’nın sarımsı sıvı olması, sudaki eser konsantrasyonların gözle veya kokuyla belirlenebileceği anlamına gelmez.[1][3]

NDMA, membran araştırmalarında küçük ve yüksüz organik çözünenler arasında incelenir. Bu özellik, tuz iyonlarının veya daha büyük organik moleküllerin tutulmasına bakılarak NDMA için aynı ayırma performansının varsayılamamasını açıklar. Bileşiğin kimyasal kimliği, azot içeren öncüllerin kimliğiyle de karıştırılmamalıdır; dimetilamin bir öncülken NDMA farklı özelliklere sahip nihai bir reaksiyon ürünüdür.[4][9]

Suyla yüksek karışabilirlik ve katı yüzeylere görece zayıf tutunma, NDMA’nın çözünmüş fazda taşınmasını kolaylaştırır. Toprağa salındığında yeraltı suyuna ulaşabilmesi bu nedenle önemlidir. Bir kirlenme alanının değerlendirilmesinde yalnızca yüzey toprağındaki ölçümler değil, yeraltı suyu akışı ve su alma noktaları da dikkate alınır.[1][3]

Yüzey sularında ışıkla parçalanma önemli bir dönüşüm yoludur; ancak doğal güneş ışığına maruz kalma, mühendislik ürünü bir UV reaktöründeki kontrollü ışınlamayla eşdeğer değildir. Organik madde, askıda katılar ve ışık geçişini azaltan örtüler fotoparçalanmayı yavaşlatabilir. Bu yüzden berrak ve aydınlık bir su ortamına ilişkin sonuçlar, ışık almayan bir akifere veya kapalı dağıtım sistemine doğrudan taşınamaz.[3]

Kaynaklar ve NDMA öncülleri

Doğrudan NDMA girişi, bileşiğin arıtma tesisine ulaşmadan önce su içinde bulunmasıdır. Amin üretimi, kauçuk ve lastik işleme, bazı pestisit üretim süreçleri ve başka endüstriyel faaliyetler potansiyel kaynaklar arasındadır. Geçmişte dimetilhidrazin temelli roket yakıtlarıyla ilişkili sahalar da yeraltı suyu kirlenmesi açısından araştırılmıştır. Bu faaliyetlerin bir havzada bulunması tek başına kirlenme kanıtı değildir; kaynak bağlantısı ölçüm ve saha incelemesiyle kurulmalıdır.[1]

Öncül girişi ise daha farklıdır: su henüz belirgin NDMA içermeyebilir, ancak dezenfeksiyon sırasında NDMA oluşturabilecek organik yapılar taşıyabilir. Dimetilamin, laboratuvar çalışmalarında sık kullanılan model öncüldür. Bununla birlikte yalnızca dimetilamin ölçümü, doğal ve atık sudan etkilenmiş sulardaki bütün öncül havuzunu temsil etmez. Toplam organik karbon veya çözünmüş organik azot da her su için güvenilir bir NDMA göstergesi değildir.[4]

Arıtma kimyasalları da öncül yönetiminin parçasıdır. Bazı amin temelli polimerler, işlevsel grupları veya taşıdıkları düşük molekül kütleli bileşenler nedeniyle oluşuma katkıda bulunabilir. WateReuse araştırmasında, ikincil arıtım boyunca öncül miktarındaki artışların belirli polimer uygulamalarıyla ilişkili olabildiği gösterilmiştir. Ancak aynı sonuç, bütün katyonik polimerlere veya bütün ürün dozlarına genellenemez.[7]

İyon değişimi gibi kirletici gidermek amacıyla kullanılan işlemler de otomatik olarak NDMA bakımından etkisiz kabul edilemez. Bazı reçine yapıları ve bunların suyla veya dezenfektanlarla etkileşimi değerlendirme gerektirir. WHO’nun arka plan belgesi, belirli amin işlevli reçinelerle ilişkili NDMA gözlemlerini aktarır; bu bulgular tüm reçinelerin aynı davranacağı anlamına gelmez.[8]

Bu ayrım kaynak araştırmasını yönlendirir: giriş suyundaki NDMA, giriş suyunun oluşum potansiyeli ve tesis içinde eklenen kimyasallar ayrı ayrı incelenir. Yalnız son su ölçümü, kirleticinin nereden geldiğini açıklamakta yetersiz kalabilir.[7][10]

Kloraminasyonla oluşum mekanizmaları

Kloraminasyon, klor ile amonyağın tepkimesi sonucu oluşan kloraminlerin dezenfeksiyonda kullanılmasına dayanır. NDMA açısından kritik nokta yalnızca toplam kloramin miktarı değil, hangi türlerin bulunduğu ve bunların organik öncüllerle nasıl etkileştiğidir. Monokloramin baskın tür olsa bile daha düşük miktardaki dikloramin reaksiyon ağı açısından önemli olabilir.[4][5]

Kloramin türleri arasındaki bağlantılardan biri aşağıdaki biçimde gösterilir:

$$2\mathrm{NH_2Cl}+\mathrm{H^+}\rightleftharpoons\mathrm{NHCl_2}+\mathrm{NH_4^+}$$

Burada NH2Cl monokloramini, NHCl2 dikloramini, H+ hidrojen iyonunu ve NH4+ amonyumu gösterir. Denklem, pH ile türleşme arasındaki bağlantıyı açıklar; tek başına gerçek bir tesisin tür dağılımını hesaplamaya yetmez. Reaksiyon süresi, klor–amonyak oranı ve karışım geçmişi de önemlidir.[4]

Hidrazin ara ürünlerinden reaktif azot türlerine

Erken mekanizma çalışmalarında dimetilaminin monokloraminle asimetrik dimetilhidrazin oluşturduğu, bunun daha sonra NDMA’ya oksitlendiği önerilmiştir. Sonraki çalışmalar bu yolun gözlenen oluşumu bütünüyle açıklamadığını göstermiş; dikloraminle oluşan klorlu hidrazin ara ürünleri ve çözünmüş oksijenin rolü öne çıkmıştır. Bu tarihsel modeller, birbirinden bağımsız bütün sular için kesinleşmiş tek bir reaksiyon olarak sunulmamalıdır.[4]

Daha yeni özgün araştırmalar, dikloramin bozunmasının nitroksil ve ardından peroksinitrit gibi reaktif azot türleri üretebildiğini göstermektedir. Bu kısa ömürlü türler veya bozunma ürünleri, dimetilaminle bağlantılı NDMA oluşumuna katılabilir. Böylece kloramin yalnız doğrudan organik öncüle saldıran bir reaktif değil, başka reaktif ara türlerin kaynağı olarak da işlev görür.[5]

2024 tarihli kütle dengesi çalışması, oksijen koşullarını değiştirerek bu ağın önemini sınamıştır. Bulgular oksijene bağlı yolları desteklese de, yazarlar bazı NDMA oluşum adımlarının modelde ampirik olarak temsil edildiğini belirtir. Dolayısıyla başarılı bir model uyumu, bütün ara reaksiyonların moleküler düzeyde kesin olarak çözüldüğü anlamına gelmez.[5]

Su bileşimi ve temas geçmişi

Öncülün miktarı kadar yapısı da önemlidir; farklı azotlu organik maddeler aynı miktarda NDMA üretmez. pH, öncüldeki amin grubunun protonlanmasını ve kloramin kimyasını birlikte etkileyebilir. Bu nedenle tek bir pH değişikliğinin bütün sularda aynı sonucu vereceği varsayılamaz.[4][5]

Kloraminasyonla ilişki, yalnız bilerek amonyak eklenen tesislerle sınırlı değildir. Ham suda veya atık suda amonyak varsa klor uygulaması sırasında kloraminler oluşabilir. Ayrıca reaksiyonlar tesis çıkışında durmak zorunda değildir: öncül ve dezenfektan kalıntısının birlikte bulunduğu dağıtım sistemlerinde NDMA artışı görülebilir. Bu, tesis çıkışı ile tüketim noktasının birlikte izlenmesinin temel gerekçelerindendir.[2][8]

Analiz, numune alma ve sonuçların yorumlanması

NDMA değerlendirmesi, düşük ng/L düzeylerinde çalışabilen seçici analiz gerektirir. EPA Method 521, sürüm 1.0; katı faz ekstraksiyonu, büyük hacimli enjeksiyonlu kapiler gaz kromatografisi ve kimyasal iyonlaştırmalı tandem kütle spektrometrisini birleştirir. Yöntemin doğrulanmış temel matrisi arıtılmış içme suyudur; ham su veya atık suya aktarımında matris performansı ayrıca gösterilmelidir.[6]

Numunedeki reaksiyonun durdurulması

Şişeye alınan suda dezenfektan ile öncüllerin tepkimesi sürerse, analiz sonucu numune alma anındaki durumu temsil etmeyebilir. Method 521 bu nedenle numune alınırken sodyum tiyosülfatla deklorinasyon öngörür. Işıktan koruma ve soğukta taşıma da yöntemin parçasıdır. İlk 48 saatte 10 °C’nin, laboratuvarda 6 °C’nin aşılmaması ve numunenin 14 gün içinde ekstrakte edilmesi belirtilir; numune dondurulmamalıdır.[6]

Bu koşullar rastgele bir saklama önerisi değil, belirtilen yöntemin doğrulanmış uygulamasıdır. Farklı bir yöntem kullanan laboratuvarın koruyucu, kap ve bekletme süresi koşulları kendi doğrulamasına dayanmalıdır. Özellikle olağan dışı matrislerde, yalnız cihazın duyarlılığının yeterli olması bütün analiz zincirinin uygun olduğunu göstermez.[6]

Kalite kontrol ve oluşum potansiyeli

Reaktif körleri, ekstraksiyon körleri, geri kazanım kontrolleri ve iç standart yaklaşımı; kirlenme, kayıp ve matris etkilerini ayırt etmek için kullanılır. Saptama sınırı ile raporlama sınırı aynı değildir. “Raporlama sınırının altında” sonucu sıfır konsantrasyon olarak yorumlanmamalı; raporda kullanılan sınır açıkça verilmelidir.[6]

NDMA oluşum potansiyeli, numunenin tanımlı dezenfektan ve inkübasyon koşullarında oluşturabildiği NDMA üzerinden öncül havuzunu değerlendiren operasyonel bir ölçüttür. Yüksek doz veya uzun temas kullanan deneyin sonucu, doğrudan tüketicinin karşılaşacağı konsantrasyon değildir. Farklı testler ancak pH, sıcaklık, doz, temas süresi ve başlangıç NDMA’sına yapılan düzeltmeler karşılaştırılabiliyorsa birlikte yorumlanabilir.[4]

İzleme planında ham su, ilgili proseslerin giriş–çıkışları, tesis çıkışı ve dağıtım noktaları birbirini tamamlar. Böyle bir plan, mevcut NDMA giderimini sonradan oluşumdan ayırmaya yardımcı olur; tek numunenin açıklayamadığı proses değişimlerini görünür kılar.[7][10]

Oluşumun önlenmesi ve işletme kontrolü

Kontrolün ilk basamağı, öncüllerin kaynağa veya arıtma zincirine girişini azaltmaktır. Endüstriyel katkılar, atık sudan etkilenme ve kullanılan polimerlerin değişimi birlikte değerlendirilir. Bir kimyasal değişikliğinin başarısı yalnız bulanıklık giderimiyle değil, NDMA oluşumuna etkisiyle de sınanmalıdır. Bununla birlikte öncül azaltımı adına temel arıtma işlevlerini bozmak uygun değildir.[7][10]

Dezenfeksiyon optimizasyonunda amaç, mikrobiyal güvenliği korurken istenmeyen reaksiyonları sınırlamaktır. Klor ve amonyağın uygulama sırası, önceden hazırlanmış monokloramin kullanımı ve temas koşulları belirli sularda farklı NDMA sonuçları verebilir. Araştırma raporlarında önceden hazırlanmış kloraminle daha düşük oluşum gözlenmiştir; fakat laboratuvar veya pilot sonuçları, her tesis için aynı azalma oranını garanti etmez.[7]

Serbest klorla ön temas, bazı organik öncüllerin daha sonra NDMA oluşturma eğilimini azaltabilir. Buna karşılık klorlu yan ürünlerin oluşumunu artırabilir. Dolayısıyla yalnız NDMA’yı düşüren bir ayar, toplam su güvenliği bakımından otomatik olarak üstün değildir. WHO’nun arka plan belgesi, amonyak eklenmesinin geciktirilmesiyle NDMA azalırken trihalometan oluşumunun artabilmesi gibi karşılıklı etkileri vurgular.[8]

Amonyak giderimi veya kırılma noktası klorlaması da belirli koşullarda oluşum kontrolüne katkıda bulunabilir. Ancak bu işlemler, bütün tesisler için uygulanabilir bir doz reçetesi değildir. Kırılma bölgesindeki reaksiyonlar, mevcut amonyak, organik madde ve diğer oksidan talepleriyle birlikte değerlendirilmelidir.[8][10]

İşletme açısından anlamlı bir doğrulama, değişiklik öncesi ve sonrasında aynı örnekleme yaklaşımıyla yapılır. NDMA, oluşum potansiyeli, dezenfektan kalıntısı ve ilgili diğer yan ürünlerin birlikte izlenmesi, yalnız tek parametreyi iyileştiren fakat başka bir sorunu artıran ayarların ayırt edilmesini sağlar. Health Canada’nın yaklaşımı da dezenfeksiyon değişikliklerinin pilot değerlendirmeyle ve bütüncül yan ürün incelemesiyle yapılmasını öngörür.[10]

Arıtma seçenekleri ve performans sınırları

UV fotolizi ve ileri oksidasyon

Oluşmuş NDMA’nın azaltılmasında başlıca seçeneklerden biri UV fotolizidir: molekülün ışık enerjisi soğurması kimyasal dönüşümü başlatır. WHO’nun 2008 değerlendirmesi, yaklaşık %90 azalma için yaklaşık 1000 mJ/cm² mertebesinde UV fluensi bildirir. Bu değer, bütün reaktörlere uygulanacak sabit tasarım dozu değil, mikrobiyal dezenfeksiyon için kullanılan bir UV ünitesinin NDMA’yı aynı ölçüde gidermesinin beklenemeyeceğini gösteren teknik bir karşılaştırmadır.[8]

UV performansı değerlendirilirken suya gerçekten ulaşan ışık enerjisi, suyun ışık geçirgenliği ve temasın reaktör içindeki dağılımı önemlidir. Bir laboratuvar ışınlama süresi, farklı debi ve geometriye sahip tesiste doğrudan işletme süresine çevrilemez. NDMA azaltımı için seçilen koşulların, gerçek suyla doğrulanması gerekir.[7][8]

UV/H2O2 gibi ileri oksidasyon uygulamalarında doğrudan fotolize radikal reaksiyonları eklenir. Ancak hidrojen peroksit eklemek her suda veya her lamba düzeninde aynı faydayı sağlamaz. Doğal su bileşenlerinin radikalleri tüketmesi nedeniyle performans matris bağımlıdır; yalnız NDMA hedefleniyorsa ek oksidanın ekonomik yararı sınırlı kalabilir.[3]

NDMA’nın kaybolması, bütün organik karbonun tamamen mineralize olduğu anlamına gelmez. UV fotolizinde dimetilamin ve nitrit gibi ürünler oluşabilir. Bu nedenle aşağı akımda yeniden dezenfeksiyon varsa, yalnız UV çıkışındaki NDMA değil, sonraki temas sırasında yeniden oluşum olasılığı da incelenmelidir.[8]

Membranlar ve adsorpsiyon

Ters ozmoz NDMA’yı kısmen tutabilir, ancak tutma oranı membrana ve koşullara bağlıdır. Beş RO membranını inceleyen 2018 araştırmasının yazar özeti, NDMA geçişinin belirgin biçimde farklılaştığını bildirir. Bu bulgu, tuz reddi veya tek bir nominal membran özelliğinden hareketle NDMA performansı atanmaması gerektiğini gösterir.[9]

Sağlık kuruluşlarının eski özetlerinde RO için kullanılan “giderilemez” ifadesi, bütün deneylerde sıfır tutulma olduğu şeklinde okunmamalıdır. Daha ayrıntılı teknik değerlendirmelerde kısmi, değişken ve tek başına yeterli olmayabilecek giderim tanımlanır. Ayrıca öncüllerin tutulması, NDMA’nın tutulmasıyla aynı değildir: daha büyük bir öncül giderilirken küçük NDMA molekülü permeata geçebilir.[2][3][7][9]

NDMA’nın geleneksel aktif karbona adsorpsiyonu genellikle zayıftır. Bu nedenle aktif karbonun birçok organik kirleticide etkili olması, NDMA için yeterli kapasite ve yatak ömrü göstergesi değildir. Benzer biçimde suyla yüksek karışabilirlik ve düşük sudan havaya geçiş eğilimi, hava sıyırmayı güçlü bir NDMA bariyeri olmaktan çıkarır.[3][8]

Biyolojik arıtma ve çoklu bariyer yaklaşımı

Biyolojik parçalanma olasılığı bulunmakla birlikte, geleneksel ikincil arıtmanın NDMA giderimi tesisler arasında değişmiştir. WateReuse saha çalışması, bazı tesislerde iyi giderim gözlenirken bazılarında sınırlı veya değişken sonuçlar bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca biyolojik olarak giderilen dimetilaminin ardından başka öncüller kalabilir; sonraki kloraminasyon yeniden NDMA üretebilir.[7]

Bu nedenle çoklu bariyer yaklaşımında her kademeye ayrı işlev atanır. Filtrasyon partikülle ilişkili öncülleri, RO bazı çözünmüş öncülleri ve NDMA’nın bir bölümünü, uygun UV işlemi ise oluşmuş NDMA’yı hedefleyebilir. Zincirin başarısı, tek tek ekipman adlarıyla değil, gerçek suyun kademeler boyunca ölçülmesiyle gösterilir.[7]

Sağlık değerlendirmesi ve kılavuz değerler

WHO, NDMA’nın içme suyuyla verilmesi dahil çeşitli maruziyet yollarında deney hayvanlarında kanser oluşturduğuna ilişkin güçlü kanıt bulunduğunu belirtir. Bu kanıt, içme suyu değerlendirmelerinde düşük konsantrasyonların dikkate alınmasının temelidir. Ancak hayvan deneyindeki bir dozun doğrudan bir insanın hastalanma olasılığına çevrilmesi yerine, doz–yanıt modelleri ve maruziyet varsayımları kullanılır.[2][12]

Sağlık hedefi, bağlayıcı sınır ve idari bildirim düzeyi aynı kavram değildir. Ayrıca farklı kurumların kullandığı çalışma seçimi, yaşam boyu maruziyet yaklaşımı ve modelleme yöntemleri farklı sayısal sonuçlar verebilir. Bir değerin altında bulunmak mutlak sıfır risk; bir değerin üstünde bulunmak ise belirli bir kişide hastalık gelişeceğinin kanıtı değildir.[10][11][12]

Kurum ve belge NDMA değeri Niteliği
WHO, 2022 bilgi fişi 0,1 µg/L = 100 ng/L Uluslararası içme suyu kılavuz değeri; tek başına ulusal mevzuat değildir.[2]
Health Canada, Ocak 2011 teknik kılavuzu 0,04 µg/L = 40 ng/L Belgede tanımlanan maksimum kabul edilebilir konsantrasyon, MAC.[10]
Kaliforniya Water Board, incelenen resmî tablo 10 ng/L; 300 ng/L Sırasıyla bildirim ve yanıt düzeyi; MCL ile eş anlamlı değildir.[11]
Kaliforniya, 2006 PHG 3 ng/L Sağlık hedefi; bağlayıcı MCL değildir.[11][12]
OEHHA, Eylül 2026 ikinci taslağı 0,0005 µg/L = 0,5 ng/L Önerilen güncellenmiş PHG; incelenen belge taslaktır.[12][13]

OEHHA’nın 11 Eylül 2026 duyurusu, ikinci taslak için görüş döneminin 12 Ekim 2026’da sona erdiğini belirtir. Görüş süresinin bitmesi, önerinin kendiliğinden kesinleşmesi değildir. 28 Ekim 2026 doğrulamasında incelenen belgeler, 0,5 ng/L değerini önerilen PHG olarak sunmaktadır; bu madde değeri kabul edilmiş MCL olarak aktarmamaktadır.[12][13]

WHO ve Kanada değerleri Türkiye için doğrudan yasal limit olarak kullanılamaz. Bir su sonucunun uygunluk değerlendirmesi, ilgili ülke ve su kullanım türüne ait geçerli düzenlemeyle yapılır. İşletme bakımından temel yaklaşım ise mikrobiyal güvenliği koruyarak NDMA oluşumunu ve maruziyeti azaltmak, bunu da ölçümle doğrulamaktır.[10]

Kaynakça

  1. US EPA — Technical Fact Sheet: N-Nitroso-dimethylamine (NDMA), September 2017 — https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=P100T2A9.TXT
  2. WHO — Chemical fact sheet: N-Nitrosodimethylamine, 2022 — https://cdn.who.int/media/docs/default-source/wash-documents/water-safety-and-quality/chemical-fact-sheets-2022/n-nitrosodimethylamine-fact-sheet-2022.pdf?download=true&sfvrsn=846a59_2
  3. Health Canada — NDMA Guideline Technical Document, Part II, sections 4–7, January 2011 — https://www.canada.ca/en/health-canada/services/publications/healthy-living/guidelines-canadian-drinking-water-quality-guideline-technical-document-n-nitrosodimethylamine-ndma/page-3-guidelines-canadian-drinking-water-quality-guideline-technical-document-n-nitrosodimethylamine-ndma.html
  4. US EPA — Six-Year Review 3 Technical Support Document for Nitrosamines, EPA 810-R-16-009, December 2016 — https://www.epa.gov/sites/production/files/2016-12/documents/810r16009.pdf
  5. Pham, Wahman ve Fairey — Closing Dichloramine Decomposition Nitrogen and Oxygen Mass Balances: Relative Importance of End-Products from the Reactive Nitrogen Species Pathway, 2024 — https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10832998/
  6. US EPA — Method 521, Version 1.0, September 2004, EPA/600/R-05/054 — https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=P10096KC.TXT
  7. WateReuse Foundation — Removal and Destruction of NDMA and NDMA Precursors During Wastewater Treatment, 2006 — https://www.waterboards.ca.gov/water_issues/programs/grants_loans/water_recycling/research/01_002_01.pdf
  8. WHO — N-Nitrosodimethylamine in Drinking-water: Background Document, 2008 — https://cdn.who.int/media/docs/default-source/wash-documents/wash-chemicals/ndma-2add-feb2008.pdf?sfvrsn=122aa3d3_4
  9. Fujioka ve diğerleri — Transport of small and neutral solutes through reverse osmosis membranes: Role of skin layer conformation of the polyamide film, 2018 — https://opus.lib.uts.edu.au/handle/10453/131687
  10. Health Canada — NDMA Guideline Technical Document, Part I: Overview and Application, January 2011 — https://www.canada.ca/en/health-canada/services/publications/healthy-living/guidelines-canadian-drinking-water-quality-guideline-technical-document-n-nitrosodimethylamine-ndma/page-2-guidelines-canadian-drinking-water-quality-guideline-technical-document-n-nitrosodimethylamine-ndma.html
  11. California State Water Resources Control Board — Nitrosamines: Drinking Water Issues — https://water.waterboards.ca.gov/drinking_water/certlic/drinkingwater/NDMA.html
  12. OEHHA — Proposed Public Health Goal for N-Nitrosodimethylamine in Drinking Water, Second Draft, September 2026 — https://oehha.ca.gov/sites/default/files/media/2026-09/NDMAPHGseconddraft091126.pdf
  13. OEHHA — Announcement of Availability of the Second Draft of the Technical Support Document for the Proposed Updated PHG for NDMA, September 11, 2026 — https://oehha.ca.gov/sites/default/files/media/2026-09/noticeNDMAseconddraft091126_1.pdf
Ayrı bir editör inceleme kaydı bulunmuyor.

Arıtmapedia · https://aritmapedia.com/terim/n-nitrozodimetilamin-ndma/

Okuma listesi için giriş yap WhatsApp