Klor ihtiyacı

2 görüntülenme

Klor ihtiyacı, diğer adıyla klor talebi veya İngilizce chlorine demand, bir suya uygulanan klor konsantrasyonu ile tanımlanmış temas süresi sonunda ölçülen kalıntı klor konsantrasyonu arasındaki farktır. Sonuç genellikle mg/L Cl2 eşdeğeri olarak bildirilir. Su arıtımında bu büyüklük, eklenen klorun ne kadarının suyun bileşenleriyle reaksiyona girdiğini ve hedeflenen dezenfektan kalıntısını oluşturmak için gereken dozun nasıl değişebileceğini değerlendirmeye yarar.[1][2]

Klor ihtiyacı, suyun koşullardan bağımsız ve değişmez bir özelliği değildir. Uygulanan doz, temas süresi, sıcaklık, pH ve su matrisi sonucu etkiler. Organik maddeler ve indirgenmiş inorganik bileşenler kloru tüketirken amonyak, serbest kloru bağlı klor türlerine dönüştürebilir. Bu nedenle hesapta serbest kalıntının mı yoksa toplam kalıntının mı kullanıldığı açıkça belirtilmelidir.[2][3]

Bu kavramın temel işlevi, doz ile kalan dezenfektan arasındaki kimyasal ilişkiyi açıklamaktır. Tek başına mikroorganizma inaktivasyonunu, belirli bir log azaltımını veya suyun içilebilirliğini göstermez; bu değerlendirmeler temas koşulları, hedef mikroorganizma, arıtma engelleri ve uygun izleme verileriyle birlikte yapılır.[4][7]

Doz, klor ihtiyacı ve kalıntı arasındaki ilişki

Klor dozu, suyun birim hacmine verilen kullanılabilir klor miktarıdır. Kalıntı klor ise belirli bir yerde ve zamanda analitik olarak ölçülebilen dezenfektan klor konsantrasyonudur. İhtiyaç, bu iki büyüklük arasındaki fark üzerinden tanımlanır. WHO’nun klorlama rehberindeki hesaplama, kalıntı olarak toplam kloru esas alır; dolayısıyla temel bağıntı şu şekilde yazılabilir.[1]

$$D_t=C_{\mathrm{doz}}-C_{\mathrm{toplam},t}$$

Burada \(D_t\), \(t\) temas süresindeki klor ihtiyacını; \(C_{\mathrm{doz}}\), uygulanan klor konsantrasyonunu; \(C_{\mathrm{toplam},t}\), aynı sürenin sonunda ölçülen toplam kalıntı kloru gösterir. Üç büyüklük de mg/L Cl2 eşdeğeriyle ifade edilir. Temas süresi dakika veya saat olarak ayrıca bildirilir; ihtiyacın birimine zaman çarpanı eklenmez. Bağıntı, başlangıçta kalıntı içermeyen bir numuneye bilinen dozun uygulanması gibi açıkça tanımlanmış koşullarda kullanılır.[1][2]

Toplam ve serbest kalıntıya göre iki farklı sonuç

Toplam kalıntı, serbest ve bağlı kalıntı klorun toplamıdır. Serbest klor esas olarak hipokloröz asit ve hipoklorit iyonunu, bağlı klor ise başlıca kloraminleri kapsar. Serbest klor hedefleyen bir işletme deneyinde dozdan yalnız serbest kalıntı çıkarılabilir. Ancak amonyaklı suda bu farkın bir bölümü, yok olmuş dezenfektan kapasitesinden değil, bağlı kalıntıya dönüşmüş klordan kaynaklanır. Bu iki hesap aynı adla ve açıklamasız karşılaştırılmamalıdır.[2][3]

$$C_{\mathrm{doz}}-C_{\mathrm{serbest},t}=D_t+C_{\mathrm{bağlı},t}$$

Bu eşitlik, yukarıdaki toplam-kalıntı tanımından ve toplam kalıntının serbest ile bağlı fraksiyonların toplamı olmasından türetilir. \(C_{\mathrm{serbest},t}\) ve \(C_{\mathrm{bağlı},t}\), aynı süre sonunda, aynı klor eşdeğeri birimiyle belirlenen konsantrasyonlardır. Sonucun “serbest klor kalıntısı esas alınarak belirlenen ihtiyaç” şeklinde raporlanması, yöntemler arasındaki farkı görünür kılar. Hach yönteminin temel uygulaması serbest kloru ölçerken, proses amacına göre toplam klor veya monokloramin belirlenmesine de izin verir.[2]

Hedef kalıntı için gereken doz

Belirli koşullarda gereken doz, ihtiyaç ile hedeflenen kalıntının toplamı olarak tahmin edilir. Burada ihtiyaç hesabında kullanılan kalıntı türü ile hedef kalıntı türü uyumlu olmalıdır. Ayrıca ihtiyaç doza da bağlı olduğundan, bir deneyden bulunan değerin başka bir dozda değişmeden kullanılacağı varsayılmaz. Bu toplama işlemi, gerçek su üzerinde doğrulanacak bir işletme tahminidir; tek adımda kesin doz belirleyen evrensel bir algoritma değildir.[1][2]

WHO’nun şematik örneğinde 2 mg/L klor uygulanmış ve 30 dakika sonunda toplam kalıntı 1 mg/L ölçülmüştür. Hesaplanan ihtiyaç, 2 mg/L − 1 mg/L = 1 mg/L olur. Bu örnek yalnız çıkarma işlemini gösterir; belirli bir doğal suyun deney sonucu veya önerilen dezenfeksiyon dozu değildir. Aynı sayılardan hedef mikroorganizma için yeterli inaktivasyon sağlandığı sonucu çıkarılamaz.[1]

Başlangıçta zaten klor içeren bir suya ek doz veriliyorsa yalnız eklenen miktarla son kalıntının karşılaştırılması, ham su deneyinin anlamını taşımaz. Başlangıç kalıntısı, ek doz ve incelenen proses aralığı ayrı tanımlanmalıdır. Benzer biçimde kimyasal çözeltinin ürün kütlesi veya hacmi, doğrudan kullanılabilir klor konsantrasyonu yerine geçirilemez; dozun klor içeriği ve su debisi üzerinden doğrulanması gerekir.[4]

Organik madde ve su matrisinin etkisi

Suya klor gazı veya hipoklorit verildiğinde, olağan içme suyu koşullarında serbest klor başlıca hipokloröz asit, HOCl, ve hipoklorit iyonu, OCl−, biçiminde bulunur. Bu türlerin oranı pH ve sıcaklığa bağlıdır. HOCl genel olarak daha reaktiftir; ancak klor ihtiyacını yalnız bu türün oranına bağlamak yeterli değildir. Reaksiyona girebilecek maddelerin türü ve miktarı da belirleyicidir.[3][4]

Organik maddenin miktarı kadar niteliği de önemlidir

Doğal organik madde tek bir bileşik değildir. Su kaynağına ve arıtma geçmişine göre değişen bir karışımdır; bileşenleri klorla aynı hızda ve aynı ürünleri oluşturarak reaksiyona girmez. Bazı reaksiyonlar kısa sürede belirgin kalıntı kaybı oluştururken bazıları daha uzun sürede devam eder. Klorlama sırasında organik maddenin değişmesi, onun tamamen karbondioksite kadar parçalandığı anlamına gelmez.[3][4]

Bu nedenle toplam organik karbon veya çözünmüş organik karbon ölçümü, ihtiyaç deneyinin doğrudan yerine geçmez. Karbon analizi organik yük hakkında bilgi verir; klor deneyi ise seçilen koşullardaki reaktiviteyi gösterir. UV254 absorbansı ve bulanıklık gibi yardımcı ölçümlerle birlikte değerlendirme, değişimin kaynağını araştırmayı kolaylaştırır. Bununla birlikte belirli bir su için kurulmuş karbon–ihtiyaç ilişkisi, başka bir kaynağa doğrulanmadan aktarılamaz.[2][3]

İşletme açısından bu ayrım, aynı organik karbon değerinin her zaman aynı doz gereksinimini göstermeyeceği anlamına gelir. Kaynak değişimi veya farklı suların karıştırılması sırasında yalnız karbon konsantrasyonunu sabit tutmak, klor davranışının da sabit kalacağını kanıtlamaz. İhtiyaç deneyinin bu tür değişiklikleri temsil edecek numunelerde tekrarlanması, yardımcı parametrelerden yapılan tahminin kontrol edilmesini sağlar.[2]

İnorganik indirgenlerin katkısı

Demir(II), mangan(II), nitrit, sülfür ve sülfit gibi indirgenmiş bileşenler de klorla reaksiyona girebilir. Böyle bir suda yüksek ihtiyaç yalnız organik kirlenme göstergesi değildir. Özellikle yeraltı suyu veya proses suyunda organik karbon düşük olsa bile inorganik bileşenler önemli tüketim oluşturabilir. Toplam demir veya toplam mangan sonucu da tek başına reaksiyon yükünü açıklamaz; ilgili kimyasal biçim ve arıtma koşulları dikkate alınmalıdır.[2]

Bu mekanizmalar, aynı ihtiyaç değerine sahip iki suyun farklı işletme sorunları yaratabileceğini gösterir. Birinde organik öncüller ve yan ürün oluşumu öne çıkarken diğerinde indirgenmiş inorganiklerin uzaklaştırılması gerekebilir. İhtiyaç sonucu hangi maddenin ne kadar klor tükettiğini ayrı ayrı söylemediği için neden araştırması, matrise uygun tamamlayıcı analizler gerektirir.[2][3]

Hızlı tüketim ile devam eden tüketim

Klor kaybı çoğu zaman hızlı bir başlangıç bileşeni ve daha yavaş devam eden bir bileşen içerir. Bu ayrım, kısa bir temas süresi için bulunan ihtiyacın uzun depolama veya dağıtım süresindeki kalıntı kaybını bütünüyle temsil etmemesinin nedenidir. Başlangıç reaksiyonları tamamlanmış görünse bile daha yavaş reaksiyonlar devam edebilir.[7]

Sıcaklık, pH ve başlangıç dozu bu zaman davranışını değiştirir. Daha sıcak koşullarda reaksiyonların hızlanması sık gözlenen bir durumdur; fakat farklı sular için tek bir düzeltme katsayısı kullanılamaz. Kısa süreli deneyde kalıntının korunması, aynı suyun daha uzun süre boyunca aynı kalıntıyı koruyacağını göstermez. Bu nedenle ihtiyacın “hangi süre sonunda?” sorusundan bağımsız bildirilmesi bilimsel anlamını önemli ölçüde azaltır.[2][7]

Amonyak, kloramin oluşumu ve değişen doz yanıtı

Amonyak, klor ihtiyacının yorumunda özel bir yere sahiptir; çünkü serbest klorla reaksiyona girerek ölçülebilir bağlı kalıntı oluşturabilir. İlk temel reaksiyon monokloramin oluşumudur. Aşağıdaki gösterim, bütün azot kimyasını değil, bu ilk dönüşümü temsil eder.[3][4]

$$\mathrm{NH_3+HOCl\rightarrow NH_2Cl+H_2O}$$

Burada NH3 amonyağı, HOCl hipokloröz asidi, NH2Cl monokloramini ve H2O suyu gösterir. Oluşan ürünlerin dağılımı; pH, klor ile amonyağın mutlak konsantrasyonları ve oranları, sıcaklık, karışım ve reaksiyon süresiyle değişir. Dikloramin ve trikloramin oluşumu ile kloraminlerin daha ileri dönüşümleri de bu koşullara bağlıdır.[3][4]

Serbest klor kaybı neden toplam klor kaybına eşit değildir?

Amonyakla ilk reaksiyon sırasında serbest klor hızla azalabilirken toplam kalıntının bir kısmı kloramin biçiminde korunur. Yalnız serbest klor ölçülürse dozun büyük bölümünün “tüketildiği” izlenimi doğabilir. Toplam kalıntı ölçümü ise bu bağlı fraksiyonu da içerir. İki sonuçtan hangisinin işletme sorusunu yanıtladığı, hedefin serbest klorla dezenfeksiyon mu yoksa kontrollü kloramin kalıntısı mı olduğuna bağlıdır.[2][3]

Bağlı kalıntının varlığı, onun serbest klorla aynı hızda dezenfeksiyon sağladığı anlamına gelmez. Buna karşılık monokloramin kullanan bir dağıtım sisteminde serbest klorun düşük olması, tek başına başarısız işletme göstergesi değildir. Böyle bir değerlendirmede toplam klorun yanında dezenfektan türü ve amonyak yönetimi de incelenir. Serbest klor hedefleyen bir sistemde ise toplam kalıntının yüksekliği, hedef serbest kalıntının sağlandığını kanıtlamaz.[3][7]

Kırılma noktasıyla bağlantı

Amonyak içeren suya giderek artan klor dozları uygulandığında toplam kalıntı her zaman doğrusal biçimde artmaz. Kloramin oluşumuyla yükselen kalıntı, daha ileri reaksiyonlarda azalabilir; yeterli doz ve uygun reaksiyon süresinden sonra serbest klor kalıntısı belirginleşir. Kırılma noktası davranışı olarak bilinen bu ilişki, aynı su için dozun artırılmasına rağmen ölçülen toplam kalıntının geçici olarak düşebilmesini açıklar.[3][4]

Bu nedenle klor ihtiyacı, kırılma noktası çevresinde sabit bir sayı gibi kullanılmamalıdır. Klor/amonyak oranına dayanan teorik bir hesap, diğer tüketicileri ve bütün kinetik etkileri kapsamaz. Gerçek su için uygun doz aralığında, tanımlanmış süre ve sıcaklıkta eğri oluşturulması gerekir. Yalnız tek bir kalıntı ölçümünden hareketle suyun eğrinin hangi bölgesinde bulunduğu güvenilir biçimde belirlenemez.[3]

Amonyak sonuçlarının hangi esasla verildiği de önemlidir. Azot olarak bildirilen amonyak konsantrasyonu ile NH3 veya NH4+ kütlesi olarak bildirilen konsantrasyon aynı değildir. Bu esaslar belirtilmeden kullanılan bir klor/amonyak oranı, doğru görünen fakat farklı büyüklükleri karşılaştıran bir hesap oluşturabilir. Bu maddede bütün sulara uygulanacak sabit bir klor/amonyak doz oranı önerilmez.[3][4]

Nitrifikasyonla oluşan ek tüketim

Kloraminli dağıtım sistemlerinde amonyak yönetimi, yalnız ilk kloramin oluşumuyla sınırlı değildir. Nitrifikasyon sırasında oluşan nitrit serbest kloru tüketebilir ve kloramin kalıntısının bozunmasını hızlandırabilir. Böyle bir durumda düşen kalıntı, yalnız giriş suyunun organik madde içeriğiyle açıklanamaz. Amonyak, nitrit, sıcaklık ve bekleme koşullarının birlikte izlenmesi gerekir; yalnız klor dozunu artırmak nedenin tanımlanmasının yerine geçmez.[3]

Klor ihtiyacının deneysel belirlenmesi

Klor ihtiyacı deneyi, bilinen miktarda klor verilen numunelerde belirli süre sonunda kalan klorun ölçülmesine dayanır. Sonucun anlamını deney planı belirler: ham suyun karakterizasyonu, ön arıtmanın karşılaştırılması, hedef serbest kalıntının belirlenmesi ve uzun süreli kalıntı kaybı incelemesi aynı deney sorusu değildir. Bu nedenle numune noktası ve ölçülecek kalıntı türü, dozlama başlamadan önce seçilir.[2]

Numune ve koşulların temsil ediciliği

Numune, değerlendirilmek istenen proses suyunu temsil etmelidir. Ham su üzerinde yapılan deney, koagülasyon ve filtrasyon sonrasındaki ihtiyacın doğrudan karşılığı değildir. Kaynak, numune alma noktası, tarih, arıtma koşulları ve olağan dışı olaylar kaydedilir. Deney gecikmeden yapılır; bekletme zorunluysa kullanılan yöntemin saklama koşullarına uyulur ve numune deney sıcaklığına getirilir.[2]

Kaplar, kapaklar, karıştırıcılar ve kullanılan su da ölçüme klor ihtiyacı ekleyebilir. Bu nedenle deney donanımının uygunluğu ve gerekiyorsa ön koşullandırılması önemlidir. Hazırlama sırasında kullanılan pH tamponunun katkısı da göz ardı edilmez. Deneyin amacı pH etkisini incelemekse, tamponun kendi klor tüketimini değerlendiren kör deney kullanılması gerekir.[2]

Buradaki saklama işlemi ile kalıntı klor analizinin bekletilmesi birbirinden ayrılmalıdır. Henüz dozlanmamış ihtiyaç numunesi için tanımlanan saklama olanağı, dozlanmış numunedeki kalıntının saatler sonra ölçülebileceği anlamına gelmez. Kalıntı, planlanan temas süresinin sonunda ve seçilen analitik yöntemin zaman koşullarına uygun belirlenir.[2][5]

Doz ve temas süresi serileri

Temel yaklaşım, aynı numuneden hazırlanan eşdeğer hacimlere farklı klor dozları verilmesi ve bunların aynı koşullarda karşılaştırılmasıdır. Doz aralığı, beklenen işletme koşullarını kapsamalıdır. Karışım, yerel olarak çok yüksek klor konsantrasyonları oluşmasını sınırlayacak biçimde yürütülür. Şişelerin ışık etkisinden korunması ve sıcaklığın denetlenmesi, kimyasal ihtiyacın başka kayıplarla karışmasını azaltır.[2]

Tek bir temas süresi yerine birden fazla süre seçilmesi, hızlı ve devam eden tüketimin ayrılmasına yardımcı olur. Ancak her doz ve süre sonucunun ayrı bir deney koşuluna ait olduğu korunmalıdır. Farklı sürelerde alınan sonuçları tek bir ortalama altında toplamak, kısa süreli işletme ihtiyacı ile uzun süreli kalıntı kaybını belirsizleştirebilir. Karşılaştırmada önce hangi sorunun yanıtlandığı açıklanır.[2][7]

Hiç kalıntı bulunmayan bir şişe, suyun toplam ihtiyacını kesin olarak belirlemeyebilir. Uygulanan doz tamamen tüketilmiş, fakat daha yüksek dozda reaksiyona girebilecek maddeler kalmış olabilir. Bu sonuç “ihtiyaç uygulanan doza eşittir ve tamamlanmıştır” şeklinde yorumlanmaz. Kullanılan yöntemin ölçüm sınırları içinde anlamlı kalıntı veren dozlarla deney tekrarlanır.[2]

Kalıntı analizi ve DPD girişimleri

DPD yöntemleri, uygun reaktif koşullarında oluşan rengin değerlendirilmesiyle klor kalıntısını ölçmek için yaygın olarak kullanılır. Serbest ve toplam klor ölçümleri aynı analitik işlem değildir. Kullanılan yöntemin hedef fraksiyonu, çalışma aralığı ve reaktif sonrası okuma zamanı korunmalıdır. Örneğin Hach 8021 belgesi, monokloraminin serbest klor sonucunda zamanla yukarı yönlü kaymaya neden olabileceğini belirtir.[5]

Brom, klor dioksit, ozon ve yükseltgenmiş mangan gibi bileşenler seçilen DPD yönteminde girişim oluşturabilir. Aşırı pH veya yüksek tamponlama kapasitesi de doğru renk gelişimini engelleyebilir. Böyle bir matriste yüksek okuma her zaman yüksek klor kalıntısı, düşük okuma da her zaman yüksek klor ihtiyacı anlamına gelmez. Sonuç, yöntemin girişim bilgileri ve uygun doğrulama işlemleriyle değerlendirilir.[5]

Toplam ve serbest klor arasındaki fark küçükse, bağlı klor hesabı iki ölçümün belirsizliğinden etkilenir. Benzer biçimde doz ile kalıntı birbirine çok yakınsa hesaplanan küçük ihtiyacın anlamlılığı analitik duyarlılığa bağlıdır. Fiziksel olarak açıklanamayan negatif bir ihtiyaç veya kalıntının dozdan yüksek görünmesi; başlangıç kalıntısı, doz hesabı, girişim ve zamanlama bakımından araştırılır.[2][5]

Yeterli bir rapor; numune tanımını, uygulanan gerçek dozu, temas süresini, sıcaklığı, pH’ı, kalıntı türünü, analitik yöntemi ve hesaplanan ihtiyacı birlikte verir. Deney tekrarı ve kalite kontrol bilgileri de sonuçların karşılaştırılabilirliğini destekler. Yalnız “klor ihtiyacı: bir sayı” biçimindeki kayıt, sonraki işletme kararları için çoğu zaman yetersizdir.[2][5]

Arıtma ve dağıtım sistemlerinde işletme yorumu

Klor ihtiyacı, ön arıtmanın dezenfeksiyon koşullarını nasıl değiştirdiğini değerlendirmek için kullanılabilir. Organik madde gideren uygun koagülasyon, ayırma ve filtrasyon uygulamaları, klora ulaşan reaktif yükü azaltabilir. Ancak yalnız bulanıklığın düşmesi bütün çözünmüş tüketicilerin giderildiğini göstermez. İrlanda EPA rehberi, koagülasyonsuz hızlı filtrasyon ile koagülasyon destekli filtrasyonun klor ihtiyacı giderimi bakımından aynı kabul edilmemesi gerektiğini vurgular.[4]

Aktif karbon gibi ek prosesler bazı sularda daha düşük veya daha kararlı ihtiyaç sağlayabilir; fakat sonuç suyun bileşimine ve prosesin durumuna bağlıdır. Bu nedenle arıtma seçeneklerinin karşılaştırılması, giriş ve çıkış sularında aynı deney koşulları kullanılarak yapılır. İhtiyaçtaki düşüş yararlı bir işletme göstergesi olmakla birlikte tek başına bütün organik kirleticilerin veya bütün yan ürün öncüllerinin giderildiği anlamına gelmez.[3][4]

Önce gerçek dozun doğrulanması

Kalıntı azalmasının her zaman suyun ihtiyacının arttığını göstermediği unutulmamalıdır. Dozaj pompasının gerçek beslemesi, su debisi veya hipoklorit çözeltisinin kullanılabilir klor içeriği değişmiş olabilir. Özellikle depolanan hipokloritin klor içeriğinin azalması, pompa ayarı aynı kaldığı hâlde gerçek dozun düşmesine yol açabilir. Talep artışı sonucuna varmadan önce uygulanan dozun doğrulanması bu nedenle gereklidir.[4]

Debiyle orantılı dozlama, su miktarındaki değişime yanıt verir; fakat suyun kimyasal bileşimindeki değişimi tek başına algılamaz. Kalıntı geri beslemesi bu eksikliği azaltabilir, ancak dozlama noktası ile analizör arasındaki taşıma ve reaksiyon gecikmesi dikkate alınmalıdır. Aynı anda kaydedilmiş giriş ve çıkış değerleri her zaman aynı su kütlesini temsil etmez. Hızlı değişen işletmede zaman eşleştirmesi yapılmadan hesaplanan fark yanıltıcı olabilir.[4]

Şişe deneyi ile şebeke davranışının ayrılması

Laboratuvar şişesi, esas olarak su kütlesindeki reaksiyonları temsil eder. Gerçek boru ve depolarda ise biyofilm, tortu, korozyon ürünleri ve malzeme yüzeyleri ek dezenfektan tüketimi oluşturabilir. Bu nedenle iyi korunmuş bir şişe kalıntısı, uzak bir şebeke noktasında aynı kalıntının bulunacağını garanti etmez. EPA değerlendirmesi, su kütlesi ve boru duvarı tüketiminin ayrı belirlenmesi gerektiğini açıkça ayırır.[7]

Klor bozunmasını temsil eden basitleştirilmiş modeller yararlı olabilir; fakat modele uydurulan katsayı suya ve koşullara özgüdür. Şişe deneyinden bulunan katsayının doğrudan bütün şebekeye uygulanması, duvar reaksiyonlarını ve hidrolik dağılımı dışarıda bırakabilir. Modelin saha kalıntılarıyla karşılaştırılması, hangi süreçlerin temsil edilmediğini anlamak için gereklidir.[7]

Dağıtım sistemindeki düşük kalıntı yalnız tesis çıkış dozunu yükselterek ele alınmaz. Depo su devrinin iyileştirilmesi, yetersiz karışımın giderilmesi, kör uçların yönetimi, uygun yıkama, tortu ve biyofilm kontrolü, boru rehabilitasyonu ve gerektiğinde ara dezenfeksiyon seçenekleri değerlendirilir. Hangi önlemin uygun olduğu, kaybın su kütlesinden mi, yüzeylerden mi yoksa uzun beklemeden mi kaynaklandığına bağlıdır.[6]

İhtiyaç ve kalıntı eğilimlerinin düzenli izlenmesi, olağan koşullardan sapmayı gösterebilir. Bununla birlikte bir artışın kaynağı; ham su değişimi, ön arıtma performansı, dozlama veya ölçüm sorunu olabilir. Sonuç, tek bir otomatik müdahale komutu değil, neden araştırmasını yönlendiren bir işletme verisi olarak kullanılır.[4][7]

Dezenfeksiyon etkinliği, yan ürünler ve yorum sınırları

Klor ihtiyacı, CT ve log azaltımı farklı büyüklüklerdir

Klor ihtiyacı konsantrasyon farkıdır. CT yaklaşımı ise uygun kalıntı dezenfektan konsantrasyonunu etkin temas süresiyle ilişkilendirir. Dozlanan klor, reaksiyonlarla azaldığı için doğrudan temas boyunca mevcut kalıntı yerine kullanılamaz. Aynı ihtiyaç değerine sahip iki sistem, farklı kalıntı ve hidrolik koşullar nedeniyle farklı dezenfeksiyon performansı gösterebilir.[4]

Log azaltımı mikroorganizma sayısındaki değişimi ifade eder; klor ihtiyacından tek başına hesaplanamaz. Hedef organizmanın duyarlılığı, suyun pH ve sıcaklığı, partiküllerle ilişkisi, biyofilm içinde bulunması ve reaktörün temas koşulları değerlendirmeye katılır. Klor ihtiyacı karşılanmış olsa bile kısa devre yapan bir temas tankı veya klora dayanıklı bir hedef mikroorganizma nedeniyle gerekli inaktivasyon sağlanmayabilir. Özellikle Cryptosporidium için olağan klorlama koşulları yeterli bir engel olarak kabul edilemez.[4][7]

UV dezenfeksiyonundaki fluence, yani birim alana ilişkin ışınım enerjisi, ve UV geçirgenliği de klor ihtiyacının başka adları değildir. UV254 absorbansı organik madde karakterizasyonunda yardımcı veri olarak kullanılabilse de böyle bir ölçümden doğrudan klor dozu veya mikrobiyolojik başarı çıkarılamaz. Kimyasal tüketim deneyi ile UV reaktör performansı ayrı değerlendirmelerdir.[2][4]

Yan ürün oluşumuyla ilişki

Klorun organik maddeyle reaksiyonları trihalometanlar ve haloasetik asitler gibi dezenfeksiyon yan ürünlerini oluşturabilir. Bununla birlikte klor ihtiyacı, belirli bir yan ürünün konsantrasyonuna dönüştürülebilen evrensel bir ölçüm değildir. Tüketimin kaynağı, organik öncüllerin niteliği, bromür, pH, sıcaklık ve reaksiyon süresi ürün dağılımını etkiler. İnorganik indirgenlerden kaynaklanan ihtiyaç ile organik öncüllerden kaynaklanan ihtiyaç aynı yan ürün profilini göstermez.[2][3]

Bu nedenle yüksek ihtiyaç, yan ürün oluşum potansiyelinin araştırılması için gerekçe olabilir; fakat belirli bir sağlık sınırının aşıldığını kanıtlamaz. Düşük ihtiyaç da bütün yan ürünlerin düşük olduğunu göstermeye yetmez. Yan ürün değerlendirmesi, ilgili bileşiklerin uygun numune alma ve analiz programıyla belirlenmesini gerektirir. İhtiyaç deneyi bu analizin yerine değil, proses yorumunun yanına konur.[3]

İşletmede amaç, yalnız kalıntıyı yükseltmek veya yalnız yan ürünleri azaltmak değildir. Organik öncüllerin ve diğer tüketicilerin uygun biçimde azaltılması, gerekli dezenfeksiyonun sağlanması ve dağıtımda kalıntının korunması birlikte ele alınır. Dezenfeksiyonu zayıflatacak kontrolsüz doz azaltımı da gereksiz yüksek dozlama da yalnız ihtiyaç sayısına dayanılarak gerekçelendirilemez.[3][6]

Sonucun söylemediği şeyler

Yüksek klor ihtiyacı belirli bir patojenin, düşük ihtiyaç ise mikrobiyolojik temizliğin kanıtı değildir. Kalıntı kaybı, organik veya inorganik maddelerin girişini ve işletme bozukluklarını gösterebilir; ancak patojene özgü bir tanı aracı değildir. Benzer şekilde ölçülebilir kalıntının bulunması, bütün kirleticilerin giderildiğini veya suyun bütün sağlık ölçütlerini sağladığını tek başına göstermez.[7]

Farklı kaynaklardan, farklı temas süreleriyle veya farklı kalıntı fraksiyonları kullanılarak elde edilen değerler doğrudan sıralanmamalıdır. İçme suyu, amonyaklı atıksu, havuz ve endüstriyel proses suyu için aynı doz reçetesi üretilemez. Klor ihtiyacının güvenilir kullanımı; tanımlı matris, doğrulanmış doz, açık deney koşulları, uygun kalıntı analizi ve saha koşullarıyla birlikte yorumlanmasına dayanır.[2][3][4]

Kaynakça

  1. WHO — Principles and Practices of Drinking-water Chlorination: A Guide to Strengthening Chlorination Practices in Small- to Medium-sized Water Supplies (2017) — https://www.pseau.org/outils/ouvrages/who_principles_and_practices_of_drinking_water_chlorination_2017.pdf
  2. Hach — Chlorine Demand/Requirement, DPD Reagent Method 10223, DOC316.53.01146 — https://cdn.hach.com/7FYZVWYB/at/s4k8chwtcr9knqkrkjnvc7jf/DOC3165301146.pdf
  3. US EPA — Alternative Disinfectants and Oxidants Guidance Manual (Nisan 1999) — https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=2000229L.TXT
  4. İrlanda Environmental Protection Agency — Water Treatment Manual: Disinfection (2011) — https://www.epa.ie/publications/compliance--enforcement/drinking-water/advice--guidance/Disinfection2_web.pdf
  5. Hach — Chlorine, Free, DPD Method 8021, DOC316.53.01023 — https://cdn.hach.com/7FYZVWYB/at/btcrr8bj5kwh9gcb68t7kwr/DOC3165301023.pdf
  6. US EPA — Distribution System Water Quality: Maintaining a Disinfectant Residual, EPA 815-F-21-003 (Ekim 2021) — https://www.epa.gov/system/files/documents/2021-12/ds-toolbox-fact-sheets_disinfectant_residual.pdf
  7. US EPA — Effectiveness of Disinfectant Residuals in the Distribution System — https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=P100X6SP.TXT
Ayrı bir editör inceleme kaydı bulunmuyor.

Arıtmapedia · https://aritmapedia.com/terim/klor-ihtiyaci/

Okuma listesi için giriş yap WhatsApp