Terim Kütüphanesi

Sözlüğümüzdeki tüm terimlerin kronolojik listesi. Toplam 729 terim kayıtlı.

Temas tankında hidrolik verim ve T10
13 Kas 2026 • aritmapedia
Temas tankında T10, suyun erken çıkan yüzde 10'luk bölümünü temsil eden hidrolik temas süresidir. Nominal V/Q süresinden farklıdır; izleyici deneyleri, perdeleme katsayısı ve CT hesabı ancak tanımlı debi, su seviyesi ve dezenfektan koşullarıyla birlikte yorumlanabilir.
Diyatomit filtrasyonu
12 Kas 2026 • aritmapedia
Diyatomit filtrasyonu, diyatom kökenli bir filtre yardımcısının destek yüzeyi üzerinde gözenekli kek oluşturduğu katı–sıvı ayırma yöntemidir. Performansı ön kaplamanın bütünlüğüne, sürekli yardımcı beslemesine, suyun parçacık özelliklerine ve hidrolik işletmeye bağlıdır; tek bir mikron değeriyle tanımlanamaz.
Filtre çalışma süresi ve sonlandırma ölçütleri
12 Kas 2026 • aritmapedia
Filtre çalışma süresi, tanımlı bir başlangıçtan temizlik, geri yıkama veya eleman değişimine kadar geçen işletme aralığıdır. Çevrimin sonu yalnız takvimle değil; basınç kaybı, çıkış kalitesi, partikül kaçışı ve doğrulanmış yük sınırlarıyla birlikte belirlenir.
Filtre yataklarında kanallanma
12 Kas 2026 • aritmapedia
Filtre yataklarında kanallanma, suyun yatağın tamamına dengeli dağılmak yerine tercihli yollardan geçmesidir. Dağıtıcı arızaları, yatak düzensizlikleri ve yetersiz geri yıkamayla gelişebilir; yalnız toplam debiyle kesin teşhis edilemez.
Filtre olgunlaşması
12 Kas 2026 • aritmapedia
Filtre olgunlaşması, ilk işletmeye alma veya temizlik sonrası filtrenin tutma performansının yerleştiği başlangıç dönemidir. Fiziksel yeniden düzenlenme ile biyolojik gelişme farklı süreçlerdir; hizmete dönüş sabit süreye değil, doğrulanmış çıkış suyu performansına dayanır.
Biyolojik aktif karbon
11 Kas 2026 • aritmapedia
Biyolojik aktif karbon, aktif karbonun adsorpsiyon özelliği ile yüzeyinde gelişen biyofilmin biyolojik dönüşümünü birleştiren arıtma yaklaşımıdır. Başarı; biyolojik olgunlaşma, su matrisi, oksijen, temas süresi, ön ozonlama ve geri yıkamanın birlikte yönetilmesine bağlıdır. Proses, dezenfeksiyon veya bütün kirleticilere karşı kesin giderim garantisi değildir.
Pervaporasyon
11 Kas 2026 • aritmapedia
Pervaporasyon, sıvı karışımlardaki bileşenlerin seçici bir membrandan geçerek buhar hâlinde uzaklaştırıldığı ayırma prosesidir. Su–çözücü ayırmalarında başarısı; membranla etkileşim, bileşene özgü sürücü kuvvet, ürün kaybı ve faz değişiminin enerji gereksinimi birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Çift geçişli ters ozmoz
11 Kas 2026 • aritmapedia
Çift geçişli ters ozmoz, birinci RO geçişinin permeatının ikinci bir RO sisteminde yeniden arıtılmasıdır. İkinci geçiş ürün kalitesini iyileştirebilir; ancak ara su kimyası, geri devir, toplam su geri kazanımı, enerji tüketimi ve kullanım gereklilikleri birlikte değerlendirilir.
Membran otopsisi
11 Kas 2026 • aritmapedia
Membran otopsisi, kullanım görmüş bir membran elemanının kontrollü biçimde açılarak birikinti, malzeme ve modül bileşenlerinin incelenmesidir. Örnekleme ve koruma koşulları, çok yöntemli analiz ve işletme kayıtları birlikte değerlendirilir; bulgular tek başına kesin kök neden veya sistem bütünlüğü kanıtı değildir.
Kütle transferi
11 Kas 2026 • aritmapedia
Kütle transferi, bir bileşenin moleküler difüzyon ve akışın etkisiyle taşınmasıdır. Gaz-sıvı ve sıvı-katı ara yüzlerinde denge, sürükleyici kuvvet, temas alanı ve taşınım dirençleri; havalandırma hızını ve adsorpsiyon yataklarının kullanımını birlikte belirler.
Kanat (qanat) su sistemi
10 Kas 2026 • aritmapedia
Kanat veya qanat, yeraltı suyunu hafif eğimli galerilerde toplayarak pompalamadan yüzeye ileten tarihsel bir su altyapısıdır. İran ve çevresindeki kurak bölgelerde tarımı, yerleşimleri ve ortak su yönetimi kurumlarını biçimlendirmiştir; kesin kökeni ve bütün bölgelere yayılma güzergâhı tartışmalıdır.
Çamur susuzlaştırma
10 Kas 2026 • aritmapedia
Çamur susuzlaştırma, arıtma çamurundaki suyun bir bölümünü ayırarak taşınabilir bir kek elde etme işlemidir. Santrifüj, bant pres ve filtre presin başarısı; çamurun katı madde özellikleri, polimer koşullandırması, katı yakalama verimi ve sonraki yönetim hedefleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Osmanlı sebilleri
10 Kas 2026 • aritmapedia
Osmanlı sebilleri, vakıf gelirleri ve görevliler aracılığıyla halka ücretsiz içme suyu sunan tarihî yapılardır. Su temini, mimari, hayır faaliyetleri ve kent yaşamı İstanbul, Kahire ve Kudüs örneklerinde farklı biçimlerde birleşmiştir.
Su kemerleri
10 Kas 2026 • aritmapedia
Su kemerleri, tarihsel su iletim hatlarının vadileri ve alçak arazileri uygun kotta aşmasını sağlayan yapılardır. Antik Mezopotamya'dan Roma, Bizans ve Osmanlı dünyasına, erken modern Avrupa ve Amerika'ya uzanan örnekleri; yerçekimli iletim, kent yaşamı, su tahsisi ve altyapı bakımı arasındaki ilişkiyi gösterir.
Kırkçeşme su sistemi
10 Kas 2026 • aritmapedia
Kırkçeşme su sistemi, Belgrad Ormanı çevresindeki suları İstanbul'un tarihî yarımadasına taşıyan, Mimar Sinan'ın 16. yüzyıldaki çalışmalarıyla genişletilmiş tarihsel altyapı ağıdır. Galeriler, kemerler, havuzlar ve maksemlerden oluşur; sonraki yüzyıllarda bentler ve katma sularıyla geliştirilmiştir.
Özgül membran geçirgenliği
10 Kas 2026 • aritmapedia
Özgül membran geçirgenliği, su akısının tanımlanmış itici basınca oranıdır. UF'de TMP, RO'da ise ozmotik basınç farkı çıkarılmış net itici basınç esas alınır. Ham ve normalize değerlerin anlamı, sıcaklık ve su matrisiyle birlikte değerlendirilir.
İçme suyu klorlamasının tarihçesi
10 Kas 2026 • aritmapedia
İçme suyu klorlamasının tarihçesi, salgınlara karşı geçici dezenfeksiyondan sürekli belediye hizmetine geçişi anlatır. Avrupa’daki erken uygulamalar, 1908 Jersey City deneyimi, laboratuvar denetimi ve sonraki yan ürün tartışmaları bu dönüşümün başlıca aşamalarıdır.
John Snow ve Broad Street salgını
10 Kas 2026 • aritmapedia
John Snow’un 1854 Broad Street kolera araştırması, ölüm kayıtları, su tüketimi görüşmeleri ve yerel altyapı incelemeleriyle içme suyu ile hastalık arasındaki ilişkiyi ortaya koyan tarihsel bir örnektir. Pompa kolunun kaldırılması, haritanın rolü ve Henry Whitehead’in katkısı, yaygın anlatılardan ayrılarak değerlendirilmelidir.
Difüzyon
10 Kas 2026 • aritmapedia
Difüzyon, rastgele moleküler hareketin makroskopik ölçekte oluşturduğu madde taşınımıdır. Konsantrasyon gradyanı ve Fick yasalarıyla açıklanan süreç; havalandırma, adsorpsiyon, biyofilm ve membran arıtımında hız sınırlayıcı olabilir.
Kahve demleme suyu
10 Kas 2026 • aritmapedia
Kahve demleme suyu, içilebilirliğin yanında mineral bileşimi, asit nötralizasyon kapasitesi ve ekipman uyumuyla değerlendirilen kullanım suyudur. Sertlik ile alkalinite farklı özelliklerdir; fincandaki tat değişimi her zaman ekstraksiyon artışı anlamına gelmez.