NTU (Nefelometrik Bulanıklık Birimi)
NTU (Nefelometrik Bulanıklık Birimi), bir su numunesinin belirli optik koşullar altında ışığı ne ölçüde saçtığını ifade eden bulanıklık ölçüm birimidir. İngilizce Nephelometric Turbidity Unit ifadesinin kısaltmasıdır. NTU değeri, sudaki askıda ve kolloidal parçacıkların bir ışık demetiyle etkileşmesi sonucunda yaklaşık 90° açı yönünde saçılan ışığın ölçülmesine dayanır. Değer yükseldikçe numunenin optik bulanıklığı genellikle artar. NTU bir kütle konsantrasyonu değildir; doğrudan mg/L askıda katı madde, parçacık sayısı veya belirli bir kirletici konsantrasyonu anlamına gelmez. İçme suyu arıtımında filtrasyon performansının, dezenfeksiyon öncesi su kalitesinin ve dağıtım sistemindeki değişimlerin izlenmesinde kullanılan temel operasyonel göstergelerden biridir.[1][2]
Bulanıklık Nedir?
Bulanıklık, bir sıvının göreli berraklığını tanımlayan optik bir özelliktir. Su içindeki parçacıklar gelen ışığı farklı yönlere saçar, bir bölümünü soğurur ve ışığın numune içinden geçişini değiştirir. Saçılma şiddeti arttığında nefelometrik cihazın bildirdiği bulanıklık değeri de genellikle yükselir.[1]
Bulanıklığa katkıda bulunabilecek maddeler arasında kil, silt, çok ince kum, metal hidroksit çökeltileri, algler, plankton, bakteriler, organik artıklar ve diğer mikroskobik parçacıklar yer alır. Çözünmüş renkli organik bileşikler gerçek anlamda askıda katı oluşturmasalar bile ışığı soğurarak bazı ölçüm yöntemlerinin yanıtını etkileyebilir.[1][2]
Aynı NTU değerine sahip iki su numunesinin parçacık bileşimi birbirinden farklı olabilir. Bir numunede çok sayıda küçük kil parçacığı, başka bir numunede daha az sayıda fakat ışığı güçlü biçimde saçan biyolojik parçacık bulunabilir. Parçacıkların büyüklüğü, biçimi, kırılma indisi, rengi ve yoğunluğu cihaz yanıtını etkilediğinden NTU değeri yalnızca parçacık miktarını değil, parçacıkların optik özelliklerini de yansıtır.
Nefelometrik Ölçüm Prensibi
Nefelometrik yöntemde bir ışık kaynağı numune hücresine ışın gönderir. Sudaki parçacıklar bu ışığı farklı yönlere dağıtır. Numuneye gelen ışının doğrultusuna yaklaşık dik yerleştirilmiş bir fotoelektrik algılayıcı, 90° yönünde saçılan ışığın şiddetini ölçer. Ölçülen optik sinyal, bilinen bulanıklık değerlerine sahip standart süspansiyonlarla oluşturulan kalibrasyon ilişkisi kullanılarak NTU değerine dönüştürülür.[2]
EPA Method 180.1 kapsamında kullanılan klasik nefelometrede tungsten ışık kaynağı bulunur. Algılayıcı gelen ışın yoluna 90° merkezli olarak yerleştirilir ve yöntemin tanımladığı spektral koşullarda saçılan ışığı algılar. Yöntemin temel ölçüm aralığı 0–40 NTU’dur; daha yüksek bulanıklıklar uygun seyreltme yapılarak belirlenebilir. Güncel cihazlar daha geniş aralıkları doğrudan ölçebilse de mevzuata yönelik analizlerde kullanılan cihazın ilgili standart yönteme uygunluğu ayrıca doğrulanmalıdır.[2]
Saçılan ışık şiddeti ile parçacık konsantrasyonu arasındaki ilişki bütün ölçüm aralığında doğrusal değildir. Özellikle yüksek bulanıklıkta parçacıklar ışığı birden fazla kez saçabilir veya ışığın algılayıcıya ulaşmasını engelleyebilir. Bu nedenle cihazın optik tasarımı, algılayıcı sayısı ve hesaplama algoritması yüksek bulanıklık sonuçlarını önemli ölçüde etkileyebilir.
NTU Biriminin Yapısı
NTU kısaltmasındaki harfler kullanılan ölçüm geometrisi ve optik yaklaşımla ilişkilidir. “N”, ölçümün nefelometrik olduğunu ve temel algılayıcının yaklaşık 90° saçılan ışığı izlediğini; “T”, beyaz ışık kullanan geleneksel optik düzeni; “U” ise birimi ifade eder. EPA’nın 2026 tarihli saha ölçüm prosedürü, NTU ölçümlerini beyaz ışık kaynağı ve 90° algılayıcı kullanan yöntemlerle ilişkilendirmektedir.[4]
NTU, litre başına parçacık kütlesi gibi temel bir fiziksel konsantrasyon birimi değildir. Bir numunenin standart bir referans süspansiyona göre oluşturduğu optik yanıtı ifade eden, yönteme bağlı bir ölçüm sonucudur. Bu nedenle yalnızca “bulanıklık cihazıyla ölçüldü” ifadesi yeterli değildir; kullanılan yöntem, ışık kaynağı, algılayıcı geometrisi ve raporlama birimi belirtilmelidir.
Formazin Standardı ve Kalibrasyon
Nefelometrik cihazlar, bilinen optik özelliklere sahip bulanıklık standartlarıyla kalibre edilir. Geleneksel birincil referans maddesi formazin polimer süspansiyonudur. Formazinin belirli konsantrasyondaki stok süspansiyonu 4000 NTU olarak tanımlanır ve daha düşük değerlerde kalibrasyon çözeltileri bu stoktan hazırlanabilir. Formazin, önceki doğal standartlara göre daha tekrarlanabilir bir ışık saçılma davranışı sağladığı için yaygınlaşmıştır.[5][2]
Laboratuvarda formazin hazırlanması tehlikeli kimyasalların kullanımını içerebilir. EPA Method 180.1, formazin hazırlığında kullanılan hidrazin sülfatın ciddi sağlık tehlikesi taşıdığına dikkat çeker. Bu nedenle kalibrasyon standartları yalnızca eğitimli personel tarafından uygun laboratuvar güvenliği koşullarında hazırlanmalı veya doğrulanmış, stabilize ticari standartlar kullanılmalıdır.[2]
Kalibrasyon, cihazın ölçülecek aralığını kapsayan standartlarla yapılmalıdır. Yalnızca tek bir yüksek değerli standartla yapılan kontrol, özellikle 0,1–1 NTU gibi düşük bulanıklık aralıklarında yeterli güvence sağlamayabilir. Cihazın sıfır noktası, düşük değerli kontrol standardı ve çalışma aralığındaki diğer standartlarla doğrulanması gerekir.
NTU ile FNU Arasındaki Fark
NTU ve FNU aynı tür su numunesinde birbirine yakın sayısal değerler verebilse de farklı optik yöntemleri temsil eder. NTU ölçümü geleneksel olarak beyaz ışık kaynağı ve 90° algılayıcı kullanan EPA 180.1 yaklaşımıyla ilişkilidir. Formazin Nefelometrik Birimi anlamına gelen FNU ise ISO 7027 yaklaşımında yakın kızılötesi ışık kaynağı ve 90° algılayıcı kullanılmasıyla ilişkilendirilir.[4]
Yakın kızılötesi ışık, numunenin renginden beyaz ışığa göre daha az etkilenebilir. Buna karşılık beyaz ve kızılötesi ışığın farklı parçacık türlerinde oluşturduğu saçılma yanıtları aynı değildir. EPA ve USGS kaynakları, farklı optik yöntemlerle elde edilen NTU ve FNU sonuçlarının doğrudan birbirinin yerine kullanılmaması gerektiğini belirtmektedir.[4][11]
Başlıca bulanıklık birimleri ve yöntemsel farkları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
| Birim | Temel optik düzen | Başlıca kullanım özelliği |
|---|---|---|
| NTU | Beyaz ışık ve yaklaşık 90° nefelometrik algılama | EPA 180.1 ile ilişkilendirilen klasik içme suyu ve laboratuvar ölçüm birimidir. |
| FNU | Yakın kızılötesi ışık ve yaklaşık 90° nefelometrik algılama | ISO 7027 tabanlı ölçümlerde kullanılır ve renk etkisine daha az duyarlı olabilir. |
| NTRU | Beyaz ışık, 90° temel algılayıcı ve ek açılarda algılayıcılar | Birden fazla optik sinyalin oranlanmasıyla geniş ölçüm aralığı sağlanabilir. |
| FNRU | Yakın kızılötesi ışık, 90° temel algılayıcı ve ek algılayıcılar | Renkli veya yüksek bulanıklıklı numunelerde oranlı ölçüm için kullanılabilir. |
| FAU | Yakın kızılötesi ışığın karşı yöndeki algılayıcıda zayıflamasının ölçülmesi | Nefelometrik saçılma yerine ışık geçirgenliği veya zayıflaması esas alınır. |
Bir raporda yalnızca sayısal değerin verilmesi yeterli değildir. “0,25” şeklindeki bir sonuç, birim ve yöntem belirtilmediğinde yorumlanamaz. Raporlama sırasında NTU, FNU veya diğer ilgili birim açıkça yazılmalı; farklı cihazlardan elde edilen zaman serileri birleştirilmeden önce yöntem uyumluluğu gösterilmelidir.[4]
NTU ile Askıda Katı Madde Arasındaki Fark
Toplam askıda katı madde, belirli bir hacimdeki suyun filtreden geçirilmesi ve filtre üzerinde tutulan katıların kurutularak tartılmasıyla mg/L cinsinden belirlenen gravimetrik bir parametredir. NTU ise ışık saçılmasına dayanan optik bir sonuçtur. İki parametre çoğu suda birlikte artabilse de aralarında bütün su kaynakları için geçerli sabit bir dönüşüm katsayısı bulunmaz.
Kil, alg, organik flok veya kum gibi farklı parçacıklar aynı kütlede bulunsalar bile farklı miktarda ışık saçabilir. İnce parçacıkların toplam yüzey alanı yüksek olduğundan, daha iri ve ağır parçacıklara göre birim kütle başına daha güçlü optik yanıt oluşturması mümkündür. Bu nedenle örneğin “1 NTU eşittir 1 mg/L askıda katı madde” biçiminde genel bir dönüşüm yapılamaz.[1]
Belirli bir nehir, arıtma tesisi veya atık su akımı için NTU ile askıda katı madde arasında istatistiksel ilişki kurulabilir. Bunun için farklı debi ve mevsim koşullarında eş zamanlı bulanıklık ve askıda katı madde ölçümleri yapılmalı, ilişki düzenli olarak doğrulanmalıdır. Kaynağın parçacık yapısı değiştiğinde daha önce oluşturulan denklem geçerliliğini kaybedebilir.
Numune Alma ve Ölçüm Koşulları
Bulanıklık, parçacıkların çökelmesi, birleşmesi veya parçalanması nedeniyle numune alındıktan sonra değişebilir. EPA Method 180.1, numunelerin temiz cam veya plastik kaplara alınmasını ve mümkün olan en kısa sürede analiz edilmesini belirtir. Gecikme zorunluysa yöntemde tanımlanan saklama koşulları uygulanmalıdır.[2]
Numune homojen hâle getirilmeli, ancak hava kabarcığı oluşturacak kadar şiddetli çalkalanmamalıdır. Güncel EPA saha prosedürü, numune ve standartların çalkalanmamasını; bunun yerine nazikçe altüst edilerek karıştırılmasını önerir. Algılayıcı yüzeyine veya numune hücresine tutunan hava kabarcıkları ışığı saçarak gerçekte olduğundan yüksek sonuç oluşturabilir.[4]
Numune hücresinin dış yüzeyi temiz, kuru ve çiziksiz olmalıdır. Parmak izi, su damlası, yoğuşma, çizik ve dış ortam ışığı ölçüm sinyalini değiştirebilir. Hücre ışığın geçtiği bölümden tutulmamalı; cihaz kapağı ölçüm sırasında tamamen kapatılmalıdır.[2][4]
Ölçümü Etkileyen Girişimler
NTU ölçümü çok düşük değerlerde küçük numune ve cihaz hatalarına duyarlıdır. Özellikle arıtılmış içme suyunda 0,1 NTU çevresindeki ölçümler için cihaz temizliği, kalibrasyon ve numune hücresi kalitesi büyük önem taşır.
| Girişim veya hata kaynağı | Muhtemel etkisi | Kontrol yaklaşımı |
|---|---|---|
| Hava kabarcıkları | Işığı saçarak yüksek sonuç oluşturabilir. | Şiddetli çalkalamadan kaçınılmalı ve kabarcıkların uzaklaşması beklenmelidir. |
| Hızla çöken iri parçacıklar | Ölçümden önce hücrenin altına çökerse düşük veya değişken sonuç verebilir. | Numune nazikçe homojenleştirilmeli ve gecikmeden ölçülmelidir. |
| Gerçek renk | Beyaz ışığı soğurarak bazı cihazlarda düşük sonuç oluşturabilir. | Yöntem seçimi sırasında numune rengi dikkate alınmalıdır. |
| Aktif karbon gibi ışık soğuran maddeler | Saçılan ışığın algılayıcıya ulaşmasını azaltabilir. | Numune matrisi ve kullanılan cihaz yöntemi kaydedilmelidir. |
| Çizik veya kirli numune hücresi | Ek ışık saçılması ve tekrarlanabilirlik kaybı oluşturabilir. | Temiz ve eşleştirilmiş hücreler kullanılmalı, hasarlı hücreler değiştirilmelidir. |
| Yoğuşma ve dış ortam ışığı | Optik sinyali değiştirerek hatalı okumaya yol açabilir. | Hücre kurulanmalı ve cihaz kapağı kapatılmalıdır. |
| Sensör yüzeyinde biyolojik kirlenme | Sürekli ölçümlerde yapay artış veya sinyal kayması oluşturabilir. | Sensör temizliği ve otomatik silecek bakımı düzenli yapılmalıdır. |
EPA Method 180.1, yüzen parçalar ve hızla çöken kaba çökeltilerin düşük, ince hava kabarcıklarının ise yüksek sonuçlara yol açabileceğini belirtir. Çözünmüş maddelerden kaynaklanan gerçek renk ve yüksek miktardaki ışık soğurucu maddeler de düşük okumalara neden olabilir.[2]
NTU Değerinin Yorumlanması
NTU için bütün su türlerine ve kullanım amaçlarına uygulanabilecek tek bir evrensel kalite sınıflandırması bulunmaz. Ham yüzey suyu, arıtılmış içme suyu, yüzme suyu, nehir suyu ve arıtılmış atık su aynı NTU değeri bakımından farklı biçimde değerlendirilir.
Dünya Sağlık Örgütü, yaklaşık 1 NTU’nun altındaki suyun genellikle berrak göründüğünü; bulanıklığın yaklaşık 4 NTU ve üzerinde çıplak gözle belirginleşebildiğini aktarmaktadır. Görsel olarak berrak görünmek mikrobiyolojik güvenliği kanıtlamaz; bulanık görünmek de tek başına belirli bir patojenin bulunduğunu göstermez.[3]
Düşük NTU değeri çoğunlukla iyi parçacık giderimine işaret eder. Bununla birlikte çok düşük bulanıklığa sahip bir suda çözünmüş tuzlar, pestisitler, metaller veya diğer çözünmüş kirleticiler bulunabilir. Nefelometrik ölçüm esas olarak ışığı saçan parçacıklara duyarlıdır ve bütün kimyasal kirleticileri ölçmez.
İçme Suyu Arıtımındaki Önemi
Bulanıklık, içme suyu arıtımında yalnızca estetik bir özellik değildir. Parçacıklar mikroorganizmaları çevreleyebilir, dezenfektanın mikroorganizmaya ulaşmasını zorlaştırabilir ve filtrasyon performansındaki bozulmaya işaret edebilir. Arıtılmış sudaki ani veya sürekli NTU artışı; koagülasyon hatası, filtre kırılması, filtre yatağı sorunu, geri yıkama sonrası olgunlaşma eksikliği veya membran bütünlüğü bozukluğu gibi işletme problemlerini gösterebilir.[3][6]
Dünya Sağlık Örgütü, etkili dezenfeksiyonu desteklemek amacıyla dezenfeksiyondan önce bulanıklığın mümkün olduğunca düşük tutulmasını ve ideal olarak 1 NTU’nun altında olmasını önermektedir. Değerin uygunluğu kullanılan dezenfektan, temas süresi, pH, sıcaklık ve hedef mikroorganizmaya göre değerlendirilmelidir.[3]
NTU ölçümü mikroorganizma analizi değildir. Düşük bulanıklık fekal kirlenme bulunmadığını kanıtlamaz; yüksek bulanıklık da bütün parçacıkların patojen olduğunu göstermez. Bu parametre, mikrobiyolojik analizler ve dezenfeksiyon kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Arıtma Tesisi Proseslerinin İzlenmesi
Ham Su İzlemesi
Ham su bulanıklığı yağış, sel, erozyon, alg çoğalması ve su alma yapısındaki akım değişimleri nedeniyle hızla yükselebilir. Sürekli NTU ölçümü koagülant dozunun, karıştırma koşullarının ve ön çöktürme ihtiyacının zamanında ayarlanmasına yardımcı olur.
Çöktürme Çıkışı
Çöktürme veya çözünmüş hava flotasyonu çıkışındaki bulanıklık, koagülasyon ve flokülasyonun etkinliğini gösteren bir ara proses parametresidir. Değerin yükselmesi yanlış pH, yetersiz koagülant dozu, zayıf flok oluşumu, hidrolik kısa devre veya çamur taşınmasıyla ilişkili olabilir.
Bireysel Filtre Çıkışı
Her filtrenin çıkış bulanıklığının ayrı izlenmesi, birleşik filtre çıkışında henüz belirginleşmeyen bir performans bozukluğunun saptanmasını sağlar. Filtre devreye alındıktan sonra görülen bulanıklık yükselişi, filtre olgunlaşması tamamlanana kadar suyun atığa yönlendirilmesini gerektirebilir.[10]
Dağıtım Sistemi
Şebekede bulanıklığın artması boru içi tortuların hareketlenmesi, korozyon ürünleri, ana boru arızası, dışarıdan su girişi veya biyofilm parçalanmasıyla ilişkili olabilir. Ancak neden yalnızca NTU sonucundan belirlenemez; renk, demir, mangan, dezenfektan kalıntısı, mikrobiyolojik analizler ve hidrolik olaylar birlikte incelenmelidir.
Bulanıklık Giderme Yöntemleri
Koagülasyon ve Flokülasyon
Çok küçük kolloidal parçacıklar doğal elektriksel yükleri nedeniyle uzun süre askıda kalabilir. Koagülant eklenmesi parçacıkların yüzey yükünü azaltır veya onları metal hidroksit çökeltileri içinde tutar. Yavaş karıştırma aşamasında parçacıklar birleşerek daha büyük floklar oluşturur.
Çöktürme ve Çözünmüş Hava Flotasyonu
Yoğun floklar çöktürme havuzunda yer çekimiyle ayrılabilir. Düşük yoğunluklu algler veya hafif organik floklar için çözünmüş hava flotasyonu daha uygun olabilir. Her iki yöntemde de kalan ince parçacıkların filtrasyonla tutulması gerekir.
Granüler Ortam Filtrasyonu
Kum, antrasit veya çok katmanlı filtreler parçacıkları gözeneklerde ve medya yüzeylerinde tutar. Filtre performansı koagülasyon kalitesi, filtrasyon hızı, yatak yapısı ve geri yıkama koşullarına bağlıdır. Çıkış NTU değerinin yükselmesi filtrenin doygunluğa yaklaşması veya parçacık kaçışıyla ilişkili olabilir.
Yavaş Kum Filtrasyonu
Yavaş kum filtrelerinde parçacık giderimi yalnızca fiziksel süzülmeyle sınırlı değildir. Filtre yüzeyinde gelişen biyolojik tabaka da organik maddelerin ve mikroorganizmaların azaltılmasına katkıda bulunur. Ham su bulanıklığındaki ani yükselişler filtre çalışma süresini kısaltabilir.
Membran Filtrasyonu
Mikrofiltrasyon ve ultrafiltrasyon, parçacıkları ve birçok mikroorganizmayı gözenek boyutuna dayalı mekanizmalarla ayırır. Membran çıkışındaki ani bulanıklık artışı membran hasarı, conta kaçağı veya bütünlük problemi için uyarı göstergesi olabilir. Bununla birlikte membran bütünlüğünün yalnızca NTU ile değerlendirilmesi her sistem için yeterli değildir.
Aktif karbon, çözünmüş tat ve koku bileşikleri için kullanılabilse de genel bir bulanıklık giderme yöntemi değildir. Kartuş filtreler belirli boyuttaki parçacıkları tutabilir; giderim performansı gözenek derecesine, parçacık dağılımına, debiye ve filtrenin bakım durumuna bağlıdır.
Doğal Sularda ve Ekosistemlerde NTU
Nehir ve göllerde yüksek bulanıklık su içine giren ışığı azaltabilir. Işık geçirgenliğinin azalması su bitkileri ve alglerin fotosentezini, su sıcaklığı dağılımını ve çözünmüş oksijen koşullarını etkileyebilir. Askıda sediment balık yumurtalarını, bentik yaşam alanlarını ve solungaç yüzeylerini de etkileyebilir.[4]
Doğal su ortamlarında tek bir NTU sınırı bütün ekosistemler için uygun değildir. Etki; parçacık türüne, bulanıklığın süresine, doğal arka plan düzeyine, sucul türlere ve mevsime bağlıdır. Kısa süreli bir yağış olayıyla oluşan doğal bulanıklık ile uzun süre devam eden madencilik veya inşaat kaynaklı bulanıklık aynı biçimde değerlendirilmemelidir.
Atık Su Arıtımında Kullanımı
Atık su arıtma tesislerinde NTU, çöktürme ve filtrasyon performansının hızlı biçimde izlenmesine yardımcı olabilir. İkincil çöktürme çıkışındaki artış çamur kabarması, flok parçalanması veya hidrolik aşırı yükle ilişkili olabilir. İleri arıtma ve yeniden kullanım uygulamalarında düşük bulanıklık, dezenfeksiyon ve membran proseslerinin güvenilirliği açısından önemlidir.
Atık sularda renk, organik parçacıklar ve çok yüksek askıda katı madde ölçümü etkileyebilir. NTU ile toplam askıda katı madde arasındaki ilişki tesise özel olarak oluşturulmalı ve çamur özellikleri değiştikçe yeniden doğrulanmalıdır.
Kılavuz ve Mevzuat Değerlerinin Yorumlanması
Bulanıklık için verilen sayısal değerlerin sağlık temelli sınır, arıtma performans ölçütü, operasyonel hedef veya estetik değer olup olmadığı açıkça belirtilmelidir. Aynı NTU değeri farklı mevzuatlarda farklı numune alma noktaları ve ölçüm sıklıkları için kullanılabilir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde yüzey suyu kullanan geleneksel veya doğrudan filtrasyon sistemlerinde birleşik filtre çıkışı bulanıklığının aylık ölçümlerin en az yüzde 95’inde 0,3 NTU veya altında olması ve hiçbir zaman 1 NTU’yu aşmaması gerekir. Bunlar ABD’ye özgü arıtma tekniği hükümleridir ve başka ülkeler için doğrudan yasal sınır olarak kullanılamaz.[7]
Health Canada, geleneksel ve doğrudan filtrasyonda bireysel filtreler için 0,3 NTU, yavaş kum ve diyatomlu toprak filtrasyonu için 1,0 NTU ve membran filtrasyonu için 0,1 NTU düzeyinde yönteme özgü arıtma sınırları belirtmektedir. Dağıtım sistemine giren suyun bulanıklığının 1,0 NTU veya altında tutulması da iyi uygulama olarak önerilmektedir.[6]
Avrupa Birliği’nin 2020/2184 sayılı İçme Suyu Direktifi, su temin tesisindeki bulanıklık kontrolü için numunelerin yüzde 95’inde 0,3 NTU ve hiçbir numunede 1 NTU’nun aşılmaması yönünde referans değerler içermektedir. Bu değerler arıtma ve risk yönetimi bağlamında yorumlanmalı, bütün kullanım noktaları için tek başına sağlık eşiği olarak sunulmamalıdır.[8]
Türkiye’de içme suyunun bulanıklık bakımından değerlendirilmesinde yürürlükteki İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik, yetkili idarenin güncel uygulamaları ve kullanılan analiz yöntemi esas alınmalıdır. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün İçme Suları Rehber Kitabı, arıtılmış suda 1,0 NTU düzeyinin aşılmamasına yönelik teknik yaklaşımı aktarmaktadır. Rehberlerdeki değerler güncel mevzuat metni, numune noktası ve proses koşullarından bağımsız yorumlanmamalıdır.[9]
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Tanım | NTU ile farkı |
|---|---|---|
| Bulanıklık | Suyun ışığı saçma ve berraklığını kaybetme özelliğidir. | NTU, bulanıklığın belirli nefelometrik yöntemle ifade edilen ölçüm birimidir. |
| Toplam askıda katı madde | Filtre üzerinde tutulan katıların kütle konsantrasyonudur. | mg/L olarak ölçülür ve NTU’ya evrensel katsayıyla çevrilemez. |
| Renk | Çözünmüş veya parçacık hâlindeki maddelerin suya verdiği görsel özelliktir. | Renk bazı bulanıklık ölçümlerini etkileyebilir fakat aynı parametre değildir. |
| Saydamlık | Işığın su içinde ilerleyebilme ve nesnelerin görülebilme düzeyidir. | Secchi diski gibi yöntemlerle ölçülebilir; NTU ile doğrudan eşdeğer değildir. |
| FNU | Yakın kızılötesi ışıkla yapılan 90° nefelometrik ölçüm birimidir. | Optik kaynak farklı olduğu için NTU ile koşulsuz biçimde değiştirilemez. |
| Parçacık sayımı | Belirli boyut aralıklarındaki parçacıkların sayısını ölçer. | NTU toplam optik saçılma yanıtını gösterir, parçacıkları tek tek saymaz. |
Raporlama ve Kalite Kontrolü
Bir NTU sonucuyla birlikte numune noktası, tarih ve saat, cihaz modeli, kullanılan yöntem, kalibrasyon standartları, ölçüm aralığı ve gerektiğinde numune sıcaklığı kaydedilmelidir. Sürekli ölçüm cihazlarında sensör temizliği, sıfır kayması ve kalibrasyon doğrulamaları izlenmelidir.
Çok düşük NTU sonuçlarında cihazın çözünürlüğü ile yöntemin ölçüm belirsizliği birbirinden ayrılmalıdır. Ekranda 0,001 NTU gösterilmesi, sonucun aynı kesinlikle doğru olduğu anlamına gelmez. Raporlanacak basamak sayısı yöntem performansı, ölçüm aralığı ve kalite kontrol verileriyle uyumlu olmalıdır.[4]
Farklı cihazlarla elde edilen veriler karşılaştırılırken yalnızca kalibrasyon standardının aynı olması yeterli değildir. Işık kaynağı, dalga boyu, algılayıcı açısı, oranlı veya oransız optik düzen ve numune hücresi geometrisi de uyumlu olmalıdır. Cihaz değişikliğinden önce paralel ölçümler yapılarak veri sürekliliği doğrulanmalıdır.
Kaynaklar
- U.S. Geological Survey. Turbidity and Water. Water Science School, 2018.
- U.S. Environmental Protection Agency. Method 180.1: Determination of Turbidity by Nephelometry. Revision 2.0, 1993.
- World Health Organization. Water Quality and Health: Review of Turbidity. World Health Organization, 2017.
- U.S. Environmental Protection Agency, Region 4. Field Turbidity Measurement. FSBPROC-103-R7, 2026.
- National Environmental Methods Index. Standard Methods 2130 B: Turbidity by Nephelometry. NEMI.
- Health Canada. Guidelines for Canadian Drinking Water Quality: Summary Tables. Government of Canada.
- U.S. Environmental Protection Agency. National Primary Drinking Water Regulations. U.S. EPA, 2025.
- European Parliament and Council of the European Union. Directive (EU) 2020/2184 on the Quality of Water Intended for Human Consumption. Official Journal of the European Union, 2020.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. İçme Suları Rehber Kitabı. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü.
- U.S. Environmental Protection Agency. Guidance Manual for Compliance with the Surface Water Treatment Rules: Turbidity Provisions. U.S. EPA, 2020.
- U.S. Geological Survey. Influence of Cougar Reservoir Drawdown on Sediment and DDT Transport and Deposition in the McKenzie River Basin: Methods. Scientific Investigations Report 2007–5164, 2007.