Agresif Su

Agresif su, su arıtma ve tesisat sistemlerinde, düşük pH değeri, düşük alkalinite, düşük kalsiyum sertliği ve yüksek çözünmüş oksijen veya karbondioksit içeriği nedeniyle metal boruları ve ekipmanları hızla korozyona uğratan sudur. Genellikle asidik karakterli veya oksijen içeren sular için kullanılan bir terimdir ve korozyonu (paslanma) hızlandırır.

Agresif su, temas ettiği malzemelerden metal iyonlarını çözerek borularda incelme, delinme ve sızıntılara yol açar. Aynı zamanda “korozif su” (corrosive water) olarak da adlandırılır ve içme suyu kalitesini olumsuz etkiler.

Ayrıntılı Açıklama

Agresif suyun temel nedeni, suyun kalsiyum karbonat (CaCO₃) ile doymamış olmasıdır. Bu durum, Langelier Doygunluk İndeksi (Langelier Saturation Index – LSI) ile ölçülür. LSI < 0 olduğunda (özellikle -0,3’ün altında) su agresif kabul edilir ve koruyucu kalsiyum karbonat tabakasını çözer.

Agresif suyun başlıca özellikleri:

Düşük pH (asidik su, genellikle pH < 7)
Yüksek çözünmüş karbondioksit (CO₂) içeriği (agresif karbonik asit oluşturur)
Yüksek çözünmüş oksijen (O₂)
Düşük alkalinite ve kalsiyum sertliği
Yüksek klorür veya sülfat iyonları (Larson-Skold İndeksi’nde rol oynar)

Soğuk su, sıcak suya göre daha fazla kalsiyum çözebildiği için genellikle daha agresiftir. Yüzey suları (nehir, göl) yeraltı sularına göre daha agresif olma eğilimindedir.

Korozyon mekanizması elektrokimyasaldır: Metal yüzeylerde anod ve katod bölgeleri oluşur, oksijen indirgenmesiyle pas (demir oksit) meydana gelir. Bu süreç, boru iç yüzeyinde koruyucu tabakanın yok olmasıyla hızlanır.

Ölçüm Yöntemleri

Langelier Doygunluk İndeksi (LSI): LSI = pH – pH_s (pH_s: doygunluk pH’sı). LSI < 0: Agresif su.
Ryznar Stabilite İndeksi (RSI): RSI > 7: Agresif su.
Agresiflik İndeksi (Aggressiveness Index – AI): Özellikle asbest-çimento borular için kullanılır. AI < 10: Şiddetli agresif.

Uygulamalar ve Etkileri

Agresif su şu alanlarda sorun yaratır:

Evsel tesisat: Bakır, galvaniz ve kurşun borularda korozyon, mavi-yeşil lekeler (bakır), kırmızı su (demir).
Endüstriyel sistemler: Kazanlar, soğutma kuleleri, su arıtma ekipmanlarında hızlı aşınma.
İçme suyu dağıtım şebekeleri: Kurşun ve bakır sızması, sağlık riski (kurşun zehirlenmesi).
Havuzlar ve sıcak su sistemleri: Ekipman ömrünü kısaltır.

Sağlık etkileri: Çözünen metaller (kurşun, bakır) mide bulantısı, karın ağrısı ve uzun vadede nörolojik sorunlara yol açabilir.

Avantajlar ve Dezavantajlar

Olumsuz Etkiler (Dezavantajlar)

Boru delinmesi ve sızıntılar, yüksek onarım maliyeti.
Su kalitesinde bozulma: Metalik tat, renklenme.
Sağlık riskleri: Ağır metal kontaminasyonu.
Ekipman arızaları ve enerji kaybı (kireçlenmeyle karışabilir).

Tedavi Yöntemleri (Avantajlar Sağlayan Çözümler)

Nötralizasyon filtreleri: Kalsit (CaCO₃) veya magnezyum oksit dolu tanklar; pH ve alkaliniteyi artırır.
Kimyasal besleme: Soda külü (Na₂CO₃), kostik soda (NaOH) veya kireç enjeksiyonu.
Korozyon inhibitörleri: Polifosfatlar, silikatlar veya ortofosfatlar; koruyucu film tabakası oluşturur.
pH ayarlama: Otomatik dozaj pompalarıyla sürekli kontrol.
Boru değişimi: PVC veya PEX gibi korozyona dayanıklı malzemelerle.

Bu tedaviler, suyu dengeli hale getirerek (LSI ≈ 0) hem korozyonu önler hem de kireçlenme riskini yönetir. Evlerde giriş noktasında (POE) uygulanması önerilir.

Agresif su, su arıtma sistemlerinde erken teşhis ve doğru tedaviyle yönetilebilir bir sorundur; ihmal edildiğinde ise ciddi ekonomik ve sağlık kayıplarına neden olur.